Quy hoạch, quản lý đô thị đâu là giải pháp hữu hiệu?

Thứ tư - 12/06/2019 09:29
Ngay khi bước vào đầu mùa mưa bằng vài cơn mưa lớn, các tỉnh, thành phố trong đó có TP.Hồ Chí Minh, Hà Nội nhanh chóng chìm trong biển nước, nhiều đường phố biến thành sông khiến xe cộ bị chết máy, giao thông tê liệt. Nước bẩn dâng cao cùng với nhiều loại rác khiến việc sinh hoạt, đi lại của người dân hết sức khó khăn.
Theo đó, việc ngập úng là một trong nhiều vấn nạn mà các đô thị Việt Nam gặp phải hiện nay. Bên cạnh đó, các vấn đề ô nhiễm môi trường, ách tắc giao thông, hạ tầng cơ sở nhanh chóng bị xuống cấp, chẳng hạn như đường vừa làm xong đã bị đào lên làm cống ngầm, hệ thống nước sạch, dẫn điện….
 
h
Ảnh minh hoạ

Ngoài ra, cũng có nhiều ý kiến trái chiều cho nạn gia tăng dân số, lối sống người dân gây sức ép lên các vấn đề y tế, giáo dục, nhà ở, giao thông… Nhưng sâu xa, đó chính là hệ quả của tình trạng thiếu quy hoạch đô thị hoặc có quy hoạch nhưng tầm nhìn quá ngắn. Hiện nay, trên cả nước hiện có 760 đô thị đều có quy hoạch chung, nhưng quy hoạch chậm hơn so với yêu cầu đặt ra. Cùng với đó, có những nơi đô thị phát triển rồi mới xong quy hoạch. Nhiều đô thị có chất lượng quy hoạch thấp, thiếu quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Lãnh đạo Bộ Xây dựng thừa nhận.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam cho biết, trong thời gian qua, công tác quy hoạch đã trở thành công cụ quản lý, định hướng phát triển rất hữu hiệu. Đây là căn cứ để triển khai các dự án xây dựng, tạo lập tầm nhìn về diện mạo đô thị.  Đến nay, đã có 58/63 địa phương, 16/16 khu kinh tế ven biển, 17/26 khu kinh tế... được phê duyệt quy hoạch. Tỷ lệ lập quy hoạch chung xây dựng đô thị đạt 100%; quy hoạch phân khu đạt 78%; quy hoạch chi tiết đạt 39%. Kết quả của công tác quy hoạch đã tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế - xã hội, cấu trúc tổng thể của đô thị, phát triển các khu đô thị mới, phát triển kết cấu hạ tầng... 

Như vậy, quy hoạch đô thị là một động lực phát triển quan trọng của bất cứ quốc gia nào trên thế giới. Quy hoạch đô thị thuộc phạm trù cái đẹp mang tính thời đại và lịch sử, chứa đựng trong nó biết bao cuộc sống, biết bao đền đài, công trình phúc lợi công cộng, nhà ở. Quy hoạch đô thị đòi hỏi tầm nhìn xa một đô thị có thể tồn tại, phát triển với số tuổi được tính theo từng thiên niên kỷ. Nền kinh tế hay văn hóa của một dân tộc được biết đến trong lòng nhân loại dựa trên những công việc mà ta gọi “quy hoạch” hôm nay. Quy hoạch là lập lại trật tự những bất cập trước đó chứ không phải thay thế sự lộn xộn này bằng một sự lộn xộn khác. Quy hoạch đô thị phải tính đến sự ổn định lâu dài trên cơ sở lồng ghép các mục tiêu kinh tế-xã hội vào các bản vẽ thay vì chỉ tập trung vào việc tạo dựng hình ảnh bề ngoài của đô thị, xây dựng bao nhiêu căn nhà, mở bao nhiêu km đường, nối bao nhiêu cây cầu...; Lại càng không phải bằng tâm lý “tân quan tân chính sách” khiến quy hoạch đô thị, đặc biệt là quy hoạch chi tiết cứ 2-3 năm lại điều chỉnh một lần; Phải gắn chặt chế tài xử lý tổ chức, cá nhân trong việc gây mất mỹ quan đô thị trong công tác xây dựng và phê duyệt quy hoạch đô thị”. Làm Quy hoạch mà định hướng chưa phù phợp, phải điều chỉnh nhiều lần cũng đồng nghĩa với “sai một li, đi một dặm”.

Từ thực tế đó cho thấy, trong thời gian qua những nhà thiết kế, phê duyệt quy hoạch đô thị gián tiếp gây ra tai nạn giao thông, nguy hiểm về điện, gây ngập úng tràn lan, ô nhiễm môi trường nhưng họ chẳng chịu trách nhiệm gì. Nếu có sự chế tài, buộc các nhà quy hoạch phải chịu trách nhiệm cá nhân trước những dự án không khả thi hay gây ra sự cố thì có lẽ đã không xảy ra những vấn nạn trên đây.

Mặc khác, hiện có tình trạng chính quyền các địa phương thả lỏng cho người dân, các doanh nghiệp địa ốc tự quy hoạch và nhiều chủ đầu tư đã “quy hoạch” tràn lan nhưng chủ yếu phân lô bán nền. Bộ Xây dựng còn ban hành văn bản cho phép người dân được tự thiết kế nhà ba tầng trở xuống dẫn đến hệ quả úng ngập nhiều nơi, giao thông tắc nghẽn, môi trường sống ngột ngạt vì các nhà quy hoạch và xây dựng đang biến mấy chục triệu dân Việt Nam đổ ra đường phố buôn bán, đô thị nào cũng phân lô bán đất. Nếu hai vấn đề quy hoạch và cấp phép xây dựng không được giải quyết đồng bộ thì khó có thể quản lý được tình trạng mất mỹ quan đô thị và ảnh hưởng tới cuộc sống của người dân.

Mới đây, nhằm tăng cường chấn chỉnh công tác quy hoạch xây dựng, quản lý phát triển đô thị theo quy hoạch được duyệt, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu Bộ Xây dựng khẩn trương xây dựng Luật Quản lý phát triển đô thị, Luật Kiến trúc trong Chương trình xây dựng pháp luật đã được Quốc hội, Chính phủ quyết định. Đề xuất sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật Xây dựng, Quy hoạch đô thị, Kinh doanh bất động sản, Luật Nhà ở và các Nghị định, Thông tư liên quan bảo đảm tính minh bạch, thống nhất, loại bỏ các mâu thuẫn, chồng chéo, đáp ứng yêu cầu phát triển của thực tiễn và hội nhập, hoàn thành trong năm 2019. Bên cạnh đó, chú trọng xây dựng các khung hướng dẫn, quy chuẩn, tiêu chuẩn cụ thể về đô thị tăng trưởng xanh, công trình xanh, công trình tiết kiệm năng lượng và quy định việc thực hiện bắt buộc đối với các công trình sử dụng vốn đầu tư công. Đồng thời, Bộ Xây dựng đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền hợp lý, đảm bảo hiệu lực quản lý nhà nước, đồng thời tạo sự chủ động tối đa cho các địa phương; đẩy mạnh công tác quản lý nhà nước về đầu tư phát triển đô thị; hoàn thành việc lập cổng thông tin điện tử quốc gia về quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị trong năm 2019.

Thế nhưng, muốn đô thị hóa phát triển đúng hướng phải có quan niệm đúng về quy hoạch và quản lý đô thị. Quy hoạch đô thị phù hợp thì việc quản lý sẽ thuận lợi, dễ dàng. Ngược lại, quy hoạch đô thị mang tính chắp vá, tuỳ tiện, thiếu công khai sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy. Trật tự đô thị phải được thiết lập giữa ba chủ thể: Nhà nước - các nhu cầu công cộng và quyền của cá nhân. Đặc biệt, phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” cần được áp dụng ngay cho công tác quy hoạch và quản lý đô thị.

Tác giả bài viết: Minh Sơn – Thanh Phong

  Ý kiến bạn đọc

Mã bảo mật   
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây